ในโลกธุรกิจ เราถูกสอนให้ถามคำถามเดิม ๆ ซ้ำไปซ้ำมา : ตลาดใหญ่แค่ไหน? กำไรเท่าไร? โตได้เร็วแค่ไหน? แต่มีคำถามหนึ่งที่ธุรกิจจำนวนมากหลีกเลี่ยง เพราะมันทำให้ต้อง “เปลี่ยนจริง” ไม่ใช่แค่ “ปรับภาพลักษณ์” คือคำถามว่า “เรากำลังสร้างกำไรจากอะไร…และกำไรนั้นทิ้งต้นทุนไว้ที่ใคร?”

            ถ้าคำตอบคือ ทิ้งไว้ที่สุขภาพผู้บริโภค ทิ้งไว้ที่คนงาน ทิ้งไว้ที่ดิน น้ำ และเกษตรกร วันหนึ่งต้นทุนนั้นจะย้อนกลับมาเป็น “วิกฤต” ไม่ว่าธุรกิจจะเติบโตเร็วแค่ไหนก็ตาม

            นี่คือเสียงของคุณวิภาดา พลาธนพร ผู้ก่อตั้งและประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ฟู้ดเดิ้ล นู้ดเดิ้ล จำกัด (Foodle Noodle) ที่ไม่ได้พูดจากมุมมองนักทฤษฎี แต่พูดจากวันที่ธุรกิจเจ็บจริง และชีวิตเจ็บจริง

จากเทรดเดอร์สู่ผู้ผลิต : บทเรียนที่แพงที่สุดคือ “ความจริง”
            กว่า 15 ปีก่อน Foodle Noodle เริ่มจากการเป็นผู้รับซื้อและส่งออกเส้นก๋วยเตี๋ยวไปต่างประเทศ ก่อนตัดสินใจสร้างโรงงานผลิตเองเพื่อควบคุมคุณภาพและเพิ่มมูลค่า ซึ่งฟังดูเป็นเส้นทางมาตรฐานของธุรกิจที่โตขึ้น

            แต่วันที่สินค้าทั้งโกดังถูกตีกลับ เพราะไม่ผ่านมาตรฐานคุณภาพ คุณวิภาดาได้เรียนรู้ว่า การ “คิดว่าเราคุมคุณภาพได้” ไม่เท่ากับ “คุมคุณภาพได้จริง”

            การตรวจสอบเชิงลึกนำไปสู่ความจริงที่ไม่อยากเจอ เมื่อข้าว 9 ใน 10 ตัวอย่างที่ใช้เป็นวัตถุดิบ มีสารกำจัดศัตรูพืชตกค้างเกินมาตรฐาน และในช่วงเดียวกัน คุณวิภาดายังเผชิญผลกระทบทางสุขภาพอย่างรุนแรงถึงขั้นแท้งบุตร ซึ่งเชื่อว่าเกี่ยวข้องกับการสัมผัสสารเคมีในกระบวนการผลิตอย่างต่อเนื่อง สำหรับคุณวิภาดานี่ไม่ใช่แค่ “อุบัติเหตุทางธุรกิจ” แต่มันคือ “สัญญาณเตือนทางศีลธรรม” ที่ดังเกินกว่าจะทำเป็นไม่เห็น

            เธอจึงกลับมาถามตัวเองด้วยประโยคที่ไม่มีทางย้อนกลับไปเป็นเหมือนเดิมได้ว่า “เรากำลังทำอะไรอยู่ และธุรกิจของเรากำลังสร้างผลกระทบแบบไหน?”

ความจริงที่อุตสาหกรรมไม่ค่อยพูด : บางระบบทำให้ “คนดี” กลายเป็นผู้ร่วมรับผิดชอบ
            คุณวิภาดา กล่าวว่า สิ่งที่น่ากลัวที่สุดไม่ใช่การเจอสารตกค้าง แต่คือการพบว่า “ระบบ” ทำให้เรื่องแบบนี้เกิดขึ้นได้ซ้ำ ๆ เพราะเมื่อทั้งตลาดวิ่งตามราคาต่ำ ความรวดเร็ว และปริมาณสูง คุณภาพมักถูกผลักให้เป็น “ภาระของคนอื่น” และคำว่า “มาตรฐาน” ถูกใช้เป็นเครื่องปลอบใจ มากกว่าจะเป็นเครื่องป้องกันจริง

            ธุรกิจจำนวนไม่น้อยจึงไม่ได้ล้มเพราะขายไม่ได้ แต่ล้มเพราะ “ความน่าเชื่อถือหมดก่อน”

เปลี่ยนโมเดล : เลิกแก้ที่ปลายน้ำ แล้วกลับไปสร้างใหม่ทั้งต้นน้ำ
            คุณวิภาดาตัดสินใจเปลี่ยนโมเดลครั้งใหญ่ ไปสู่การผลิตสินค้าเกษตรอินทรีย์ที่ปลอดภัย 100% ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ ไม่ใช่เพราะมัน “เท่” หรือ “กำลังเป็นเทรนด์” แต่เพราะมันคือ วิธีเดียวที่ทำให้เธอหลับตาลงได้อย่างไม่รู้สึกผิด

            ความจริงอีกข้อที่เธอค้นพบคือ ออร์แกนิกที่แท้จริง ไม่ได้ยากเพราะเอกสาร แต่มันยากเพราะต้อง “เปลี่ยนวิธีคิด” ถ้าหาวัตถุดิบที่เชื่อถือได้ไม่ได้ ก็ต้อง “สร้าง” ขึ้นมาเอง

สร้างเครือข่ายเกษตรกร : เพราะความยั่งยืนไม่เกิดจากการซื้อ แต่มาจากการร่วมสร้างรายได้และความรู้
            Foodle Noodle ตัดสินใจร่วมกับกลุ่มเกษตรกรพัฒนาเครือข่ายเกษตรกรอินทรีย์ภายใต้ระบบ Contract Farming มากกว่า 2,000 ครัวเรือนในจังหวัดร้อยเอ็ด และอีก 100 ครัวเรือนในจังหวัดอุตรดิตถ์

            โดยมีเป้าหมายไม่ใช่แค่ได้ข้าวอินทรีย์ แต่คือสร้างระบบที่ทำให้เกษตรกร “อยู่ได้จริง” มีรายได้ที่มั่นคง มีองค์ความรู้ และมีแรงจูงใจที่จะรักษามาตรฐานต่อเนื่อง เพราะถ้าเกษตรกรอยู่ไม่ได้ ออร์แกนิกก็เป็นได้แค่ “คำโฆษณา” ไม่ใช่ “ความจริง”

โรงงานต้องเปลี่ยนทั้งระบบ : คุณภาพไม่ใช่สติกเกอร์ แต่คือวินัย
            คุณวิภาดาปรับกระบวนการผลิตทั้งหมด ศึกษาวัตถุดิบอินทรีย์คุณภาพสูงจากหลายแหล่ง วิจัย ทดลองอย่างต่อเนื่อง และวางระบบควบคุมคุณภาพอย่างเข้มข้น

            ผลลัพธ์คือ Foodle Noodle ได้รับการรับรองมาตรฐานระดับสากลจากหลายสถาบัน เช่น IFOAM, EU, COR และ USDA, BRC, HACCP, Halal, Kosher และ Carbon footprint สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่ “ถ้วยรางวัล” แต่เป็น “สัญญา” กับผู้บริโภคว่า Foodle Noodle ยอมให้ตรวจสอบได้จริง

ตลาดโลกไม่ได้จ่ายแพงขึ้นเพื่อความหรู แต่จ่ายเพื่อ “ความสบายใจ”
            ปัจจุบัน Foodle Noodle มีผลิตภัณฑ์เส้นก๋วยเตี๋ยวและเส้นหมี่ออร์แกนิกหลากหลาย เช่น เส้นข้าวขาวอินทรีย์ เส้นข้าวกล้อง เส้นข้าวหอมมะลิแดง เส้นไรซ์เบอร์รี่ รวมถึงเส้นผัดไทยออร์แกนิก ส่งออกไปยังตลาดสำคัญ เช่น สหรัฐฯ ยุโรป แคนาดา และญี่ปุ่น

            รายได้หลักมาจากสหรัฐฯ และยุโรป และมีแผนขยายไป ฮ่องกง จีน ซาอุดีอาระเบีย กลุ่มประเทศ GCC และตลาดฮาลาลอื่น ๆ เพื่อกระจายความเสี่ยงจากความผันผวนของมาตรการทางการค้า เนื่องจากมองว่าการพึ่งตลาดเดียวมากเกินไป ไม่ใช่ความมั่นคง แต่มันคือ “ความเปราะบางที่ยังไม่เกิดเหตุ”

นวัตกรรมที่ “ไม่หลอกตัวเอง” : สุขภาพต้องกินได้จริง ไม่ใช่ดูดีบนฉลาก
            หนึ่งในนวัตกรรมล่าสุดของ Foodle Noodle คือ เส้นก๋วยเตี๋ยวไฟเบอร์สูง ดัชนีน้ำตาลต่ำ ปลอดกลูเตน (Low GI & High Fiber, Gluten Free) ด้วยเทคโนโลยีคิดค้นนวัตกรรมการผลิตทำให้เส้นเหนียวนุ่มโดยไม่ต้องใช้สารปรุงแต่ง และได้รับรางวัลจาก Glycemic Index Center ด้วยค่า GI 46.5 พร้อมไฟเบอร์สูง เหมาะกับผู้ป่วยเบาหวาน ผู้ดูแลสุขภาพ และผู้ต้องการควบคุมน้ำหนัก

            นวัตกรรมนี้สะท้อนถึงความเชื่อของคุณวิภาดาว่า นวัตกรรมไม่ควรเป็น “เครื่องสำอางของสินค้า” นวัตกรรมต้องเป็น “คำตอบที่คนกินสัมผัสได้” เพราะสุขภาพไม่เปลี่ยนจากคำโฆษณา สุขภาพเปลี่ยนจากสิ่งที่คนกินทุกวัน

การสนับสนุนจาก EXIM BANK
            อีกหนึ่งแรงสนับสนุนสำคัญคือ EXIM BANK ที่อยู่เคียงข้าง Foodle Noodle มากว่า 15 ปี ด้วยเงินลงทุนเริ่มต้น 300,000 บาท จากบริการวงเงิน Packing Credit และเครื่องมือสนับสนุนการส่งออกต่าง ๆ ช่วยให้ขยายตลาดได้อย่างมั่นใจ

            คุณวิภาดา กล่าวว่า EXIM BANK ไม่ใช่เพียงผู้ให้สินเชื่อ แต่เป็นพันธมิตรที่เข้าใจว่าการส่งออกมีความเสี่ยงจริง และธุรกิจต้องการเครื่องมือที่ช่วยให้ “ไปต่อ” ได้ ไม่ใช่แค่ “ประคองตัว” ไปวัน ๆ

ฝากถึงผู้ประกอบการ SMEs
            คุณวิภาดา เชื่อว่า SMEs ไทยไปตลาดโลกได้แน่นอน ถ้ามีสินค้าและระบบที่พร้อม แต่สิ่งที่อยากฝากคือ อย่าขยายเร็วกว่า “คุณภาพ” อย่าหากำไรด้วยการผลักต้นทุนให้สังคม และอย่าใช้คำว่า “ยั่งยืน” เป็นแค่คำสวย ๆ ในพรีเซนต์ เพราะวันนี้โลกไม่ได้ตัดสินเราจาก “สิ่งที่เราพูด” โลกตัดสินเราจาก “สิ่งที่ตรวจสอบได้” และสุดท้าย ความยั่งยืนไม่ใช่ทางเลือกสำหรับธุรกิจส่งออกอีกต่อไป มันคือเงื่อนไขของการอยู่รอด